Εκκλησία Αγίου Γεωργίου

Η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου δημιουργήθηκε το 1870.
Ενώ αρχικά ήταν μια μικρή εκκλησία στη συνέχεια, και με τη βοήθεια τεχνιτών από τη Σαντορίνη, επεκτάθηκε.
Το επίχρισμα των τοίχων έγινε από πορσελάνη (θηραϊκή γη), γνωστή για την σκληρότητα και την αντοχή της στο χρόνο.
Η αυλή και η είσοδος του ναού βασίζεται σε κίονες και μάρμαρα αρχαίου βυζαντινού ναού, τα ερείπια του οποίου υπήρχαν στην περιοχή του νεκροταφείου.

1890: τοποθετήθηκε το τέμπλο και η εικόνα του Αγίου Γεωργίου.
Έξι πειρατές (ναυτικοί και έμποροι με λαθραίο εμπόρευμα), οι οποίοι είχαν βοηθήσει οικονομικά για την ανέγερση του ναού «υπογράφουν στην εικόνα του Αγίου Γεωργίου». Τοποθετήθηκαν επίσης παλιές εικόνες του Αγίου Ιωάννη και του Αγίου Νικολάου.
Την ημέρα του Αγ. Γεωργίου η εικόνα του έβγαινε με λιτανεία και συνοδεία πιστών έως την μία άκρη του χωριού για το αγίασμά του.
Με την έναρξη της λειτουργίας του ναού οι κάτοικοι του Κουφονησίου θέλησαν να τιμήσουν με ιδιαίτερο τρόπο τον Άγιο την ημέρα που η ορθόδοξη εκκλησία έχει ορίσει προς τιμή του. Έτσι, την ημέρα αυτή ένας εθελοντής κάτοικος του νησιού αναλαμβάνει να τιμήσει και να ευχαριστήσει τον άγιο οργανώνοντας γεύμα για όλους τους παρευρισκόμενους του νησιού. Και λέγοντας παρευρισκόμενους δεν εννοούμε μόνο τους ντόπιους αλλά και όλους τους επισκέπτες του νησιού! Το γεύμα περιελάμβανε κατσίκι κοκκινιστό με μακαρόνια, πατσά, σαλάτα, κρασί και αναψυκτικά. Το γεύμα ετοιμαζόταν σε εστία με ξύλα, σε ένα χώρο που είχε στηθεί μόνιμα στην αυλή της εκκλησίας ως μαγειρείο (το λεγόμενο μαγγιπειό). Μεγάλος αριθμός κατοίκων βοηθούσε εθελοντικά στην μεταφορά και την προπαρασκευή των υλικών, στο μαγείρεμα και στο σερβίρισμα. Το γεύμα ξεκίναγε αμέσως μετά την λειτουργία σε έναν χώρο πίσω από την εκκλησία, ο οποίος είχε στηθεί γι’ αυτό τον σκοπό. Τα τραπέζια αποτελούνταν από μεγάλους μακρόστενους πάγκους με θέσεις και από τις δύο πλευρές. Μετά το πέρας του γεύματος ο κάτοικος που το είχε αναλάβει το παρέδιδε στον επόμενο για την επόμενη χρονιά. Μαντέψτε! Αυτό το έθιμο έχει διατηρηθεί μέχρι σήμερα!

1940-1944: Την περίοδο της γερμανικής κατοχής το Κουφονήσι ήταν υπό την ιταλική κυριαρχία και διοίκηση. Οι Ιταλοί θέλοντας να τροφοδοτήσουν τα στρατεύματά τους είχαν επιτάξει τα τρόφιμα των γεωργών και των κτηνοτρόφων. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα οι Κουφονησιώτες να αδυνατούν να τιμήσουν τον Άγιο Γεώργιο κατά το έθιμό τους. Έπειτα από παράκληση, με εντολή της ιταλικής διοίκησης, οι Κουφονησιώτες την ημέρα του Αγ. Γεωργίου μπορούσαν, κατ’ εξαίρεση, να προμηθεύονται ότι χρειάζονταν από τους γύρω βοσκούς προκειμένου να συνεχίσουν το έθιμό τους, να τιμάνε τον Άγιο με τον τρόπο που αυτοί είχαν επιλέξει.

1973: Το θέμα της ανάληψης του γεύματος αλλάζει. Αποφασίστηκε ότι την ημέρα του Αγ. Γεωργίου θα δηλώνουν ποιοί επιθυμούν να αναλάβουν το γεύμα της επόμενης χρονιάς και θα γίνεται κλήρωση.
Ο κληρωτός μετά το πέρας του γεύματος δεν θα είχε το δικαίωμα να συμμετέχει στην κλήρωση της επόμενης χρονιάς αλλά της μεθεπόμενης, δίνοντας έτσι την ευκαιρία και σε άλλους να συμμετέχουν.
Κατά την κλήρωση κληρώνεται και ένας «αναπληρωματικός» σε περίπτωση που θα πρέπει να αντικαταστήσει τον πρώτο λόγω φυσικής αδυναμίας.
Το γεύμα διαμορφώνεται πλέον σε μοσχάρι κοκκινιστό, πατάτες τηγανιτές, πατσάς, κεφτέδες, τυρί, σαλάτα, αναψυκτικά, κρασί και μπύρες. Το μαγείρεμα του κοκκινιστού και του πατσά γίνεται σε εστία με ξύλα, όπως παλαιότερα και έτσι παραμένει ως σήμερα.

1975: Με την σύμφωνη γνώμη των κατοίκων, την ημέρα του Αγ. Γεωργίου, αποφασίζεται ότι η λιτανεία της εικόνας θα συνεχίζει έως την περιοχή Λουτρό, θα στρίβει αριστερά με κατεύθυνση το λιμάνι και θα καταλήγει και πάλι στην εκκλησία, πραγματοποιώντας έτσι έναν κύκλο, περιφερειακά, του χωριού. Στο λιμάνι θα γίνεται στάση για να αγιάσουν τα καΐκια. Το αποτέλεσμα ήταν ότι οι καπεταναίοι με τα καΐκια τους περίμεναν την εικόνα του Αγίου στον κόλπο Λουτρό από όπου θα περνούσε συνοδεία πιστών. Την υποδέχονταν με φωτοβολίδες και σφυρίχτρες, δημιουργώντας οπτικά και ηχητικά εφέ, και την συνόδευαν έτσι ως το λιμάνι, όπου έδεναν το ένα καΐκι δίπλα στο άλλο για να λάβουν το αγίασμα.
Όταν η εικόνα του Αγίου έφθανε στην είσοδο της εκκλησίας, δύο πιστοί την κρατούσαν σταθερά ψηλά ώστε οι παρευρισκόμενοι να περνούν από κάτω ελπίζοντας στην ευχή Του. Έτσι γίνεται μέχρι τις μέρες μας.

1980: Η εκκλησία και ο προαύλιος χώρος της ανακαινίζονται.
Ο εξωτερικός σοβάς αφαιρείται και οι πέτρες της τοιχοποιίας καθώς και οι μεταξύ τους αρμοί καθαρίζονται με υδροβολή και σοβατίζονται εκ νέου. Για πλέγμα σοβατίσματος χρησιμοποιείται  κοτετσόσυρμα (πλέγμα λεπτού ανοξείδωτου σύρματος για περίφραξη σε κοτέτσι). Στην εσωτερική τοιχοποιία γίνεται η ίδια εργασία με εξαίρεση το κοτετσόσυρμα.
Αφαιρείται η παλαιά οροφή από κονταρίδες και πηλόχωμα του μαγειρείου και γίνεται νέα με οπλισμένο σκυρόδεμα. Δίνεται περισσότερος χώρος στην τραπεζαρία του ναού, δημιουργείται γραφείο στον ιερέα για τις διοικητικές ανάγκες και τουαλέτες.

1985: Με την σύμφωνη γνώμη των κατοίκων του νησιού αποφασίζεται η λιτανεία του Επιταφίου που έως τότε έφθανε ως το ένα άκρο του χωριού, να ακολουθεί την ίδια διαδρομή με την λιτανεία του Αγ. Γεωργίου. Να διασχίζει, δηλαδή, το χωριό ως το Λουτρό, να στρίβει αριστερά έως το λιμάνι και να ακολουθεί τα άκρα του χωριού όπου θα καταλήγει στην εκκλησία. Όταν ο Επιτάφιος θα φτάνει στην είσοδο της εκκλησίας, δύο πιστοί θα τον κρατούν σταθερά ψηλά ώστε οι παρευρισκόμενοι να περνούν από κάτω ελπίζοντας στην ευχή Του.

1997: Οι έφηβοι του νησιού θέλοντας να τιμήσουν την λιτανεία του Επιταφίου προετοίμασαν και τοποθέτησαν αναμμένες δάδες στην διαδρομή της λιτανείας από το λιμάνι έως την Άμμο (την κεντρική παραλία του χωριού). Παράλληλα χωρίστηκαν σε ομάδες, οι οποίες σκορπίζονταν κατά μήκος της λιτανείας ώστε να διατηρούν αναμμένα καπνογόνα σε όλη την διαδρομή. Το αποτέλεσμα ήταν εντυπωσιακό και διατηρείται μέχρι σήμερα. Το 1997, επίσης, ξεκίνησε η ανάπλαση των τοιχογραφιών της εκκλησίας και τελείωσε την επόμενη χρονιά, το 1998. Οι αγιογραφίες έγιναν σε μουσαμά επικολλημένο στο τοίχο ώστε να αντέχουν περισσότερο στην υγρασία.

Πριν λίγα χρόνια τα λείψανα του Αγίου Γεωργίου μεταφέρθηκαν στην εκκλησία του Αγίου Γεωργίου στο Κουφονήσι. Η αποστολή των λειψάνων έγινε από τον Αρχιεπίσκοπο Τιβέριδος Αλέξιο, του πατριαρχείου των Ιεροσολύμων. Έκτοτε την ημέρα του Αγίου Γεωργίου τα οστά τοποθετούνται στο σκεύος του επιτάφιου, και στολίζονται με λουλούδια. Μετά την λειτουργία γίνεται λιτανεία όπως και τις προηγούμενες χρονιές, μόνο που τώρα η εικόνα ακολουθεί τα λείψανα του Αγ. Γεωργίου.

Οι Άλλες Εκκλησίες…

Εκκλησία Αγίου Νικολάου

Εκκλησία του Προφήτη Ηλία

Εκκλησία της Παναγίας

Εκκλησία της Παναγίας στην Κέρο