Κέρος

Η Κέρος βρίσκεται ακριβώς απέναντι από τα Κουφονήσια και εκτός από το ότι είναι το βασικό συστατικό της θέας που βλέπουμε από το Πάνω και από το Κάτω Κουφονήσι είναι διάσημη και για το αρχαιολογικό ενδιαφέρον που παρουσιάζει.
Κατά την αρχαιότητα το νησί ονομαζόταν Κέρεια ή Κερία.
Την πρώτη αυτή αναφορά στο νησί την βρίσκουμε το 425 π.Χ. σε μια επιγραφή με τα ονόματα των φορολογούμενων συμμάχων της Αθηναϊκής Δημοκρατίας.
Η επιφάνεια του νησιού εκτιμάται 15.042 τ.χ. και το μήκος των ακτογραμμών της στα 27 χιλιόμετρα.
Στο νησί δεν υπάρχει ίχνος πόσιμου νερού και η πρόσβαση δεν είναι εύκολη.
Βασικό χαρακτηριστικό του νησιού είναι το λευκό μάρμαρο.
Η Κέρος αποτελεί προστατευόμενο αρχαιολογικό χώρο και βασική πηγή αρχαιολογικών ευρημάτων, τα οποία συμπληρώνουν μεγάλο κομμάτι του κυκλαδικού πολιτισμού.
Στην Κέρο ανακαλύφθηκαν τα αγαλματίδια του Πρωτοκυκλαδικού Πολιτισμού, ο Αυλητής και ο Αρπιστής (ειδώλια μουσικών), που εκτίθενται σήμερα στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Αθήνας και είναι σημαντικά για τη μελέτη της θρησκευτικής ζωής των ανθρώπων αυτής της εποχής.
Το Μεσαίωνα η Κέρος χρησιμοποιήθηκε ως ορμητήριο πειρατών ενώ ως το 1952 αποτελούσε ιδιοκτησία της Ιεράς Μονής της Παναγίας της Χοζοβιώτισσας της Αμοργού.
Στην απέναντι νησίδα, στον Κάβο Δασκαλιού έχει εντοπιστεί πλήθος αρχαιολογικών ευρημάτων και κυκλαδικών ειδωλίων που χρονολογούνται από την εποχή του Κυκλαδικού πολιτισμού και που κάνει τους ερευνητές να υποθέτουν ότι το νησί υπήρξε κατά την πρωτοκυκλαδική εποχή λατρευτικό κέντρο παρόμοιας εμβέλειας με το Ιερό του Απόλλωνος στη Δήλο.
Επίσης στο Δασκαλιό έχει εντοπιστεί εκτεταμένος οχυρωμένος οικισμός της ίδιας εποχής.
Η Κέρος, λόγω αυτού του πολιτιστικού της πλούτου έχει λεηλατηθεί επανειλημμένα κατά το παρελθόν από αρχαιοκάπηλους.
Τέλος, από εκεί προέρχεται ο λεγόμενος «Θησαυρός της Κέρου», όπου παλαιότερα ανήκε στην συλλογή Ερλενμάγερ ενώ σήμερα, το μεγαλύτερο τμήμα του βρίσκεται στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης.
Συστηματικές ανασκαφές διενεργήθηκαν από την Αρχαιολογική Υπηρεσία το 1963, το 1967.
Ευρήματα από την Κέρο εκτίθενται στο Μουσείο της Νάξου.
Την 10ετία του 2000 πλήθος αρχαιολογικών ευρημάτων είδαν το φως υπό τις έρευνες της ομάδας του αρχαιολόγου καθηγητή Colin Renfrew.
Μια σπάνια εμπειρία για κάθε επισκέπτη στο Κουφονήσι είναι οι βραδιές με πανσέληνο όπου η θέα της Κέρου μοιάζει με το περίγραμμα ξαπλωμένου ζευγαριού. Η γυναίκα έγκυος ξαπλωμένη με τελείως ξεκάθαρη τη φιγούρα της και ενωμένη κεφάλι με κεφάλι με τον άντρα, του οποίου η προτομή διακρίνεται καθαρά.
Η Κέρος σήμερα είναι ακατοίκητη και καθόλου προσβάσιμη για τους παραθεριστές, λόγω των αρχαιολογικών ανασκαφών που γίνονται κατά καιρούς.
Σύμφωνα με τους ντόπιους, η ενέργεια που εκπέμπει αυτό το νησί δημιουργεί αυτή την ευχάριστη διάθεση και ηρεμία που αναδύουν τα Κουφονήσια.